woensdag 7 mei 2014

De Joodse wijk

Entschuldigung.

We waren met het Duitse openbaar vervoer op weg naar de Koch Straße en we waren al verschillende keren overgestapt. Ik genoot van de reis en leerde nieuwe Duitse woorden en zinnen, door zo'n beetje alles om me heen te lezen. Zo leerde ik deze nieuwe zin: ‘Bitte beachten Sie beim ansteigen die Lücke zwischen Bahnsteigkante und Zug’ (Let bij het opstappen a.u.b. op de ruimte tussen de opstapplaats en de trein).






We stonden op het perron in Stadmitte. Onze ‘Zug’ zou aankomen over 4 minuten. We hadden even Charlie Checkpoint bezocht maar hadden echter niet veel tijd om daar te zijn en waren na het nemen van wat foto’s nog even snel wat souvenier winkels in en uit gelopen.
Daarna liepen we naar de trein. Er moest natuurlijk weer iets gebeuren. Er gebeurt altijd wel wat. Dit keer bleef ik  met mijn panty haken aan de tas van een man die gebukt op de grond zat. Ik wou hoe dan ook niet dat mijn panty aan stukken gescheurd werd dus ik maakte een abrupte stop. De koffie to go die ik in mijn hand had, een latte met een klontje suiker, spatte over de man zijn broek en tas. Ik schrok. ‘I’m sorry!’,zei ik gemeend. De man mompelde iets, stond op en verdween.





Toen hij uit het zicht verdwenen was wierp ik een blik op mijn witte schoen, Ze waren gelukkig nog wit of beige of zoiets. Wat een geluk! Ze liepen nog niet zo fijn maar ik moest het er mee doen. Mijn andere schoenen waarvan de zool er op een gegeven moment letterlijk afhing en waarvan de binnenkant afbrokkelde besloot ik achter te laten in Berlijn.


Jüdische museum
We deden een bezoekje aan het Joodse Museum. Deze hebben we gehaast bekeken. Er was zo veel om te zien en we hadden maar drie kwartier. Het was een erg mooi museum, erg indrukwekkend. Helaas hadden we niet genoeg tijd om alles op ons gemak te bezichtigen. We hebben foto’s gemaakt van het geheel. Om het hele museum op je gemak te kunnen zien heb je wel een hele dag nodig, schat ik.












Op naar...
We hadden afgesproken om de rest van de groep daarna te ontmoeten in de Oranienburgerstraße. We pakten bus 248 naar Spittelmarkt en stapten over bij Potsdam. We vreesden te laat te zijn dus we belden even. De gids gaf aan dat hij niet op ons zou wachten en zo gezegd zo gedaan. Gelukkig zagen we toen we aan kwamen net hoe de groep de straat overstak en sloten we aan.





 De 'neue synagoge'
Het was een hele interessante tour. We liepen door de straten en langs verschillende monumenten en er werd aan ons verteld wat daar vroeger allemaal heeft plaats gevonden. We liepen tijdens de tour langs de grootste synagoge van Duitsland, de Neue synagoge, die was gebouwd in 1866.
In 2002, nadat hij op Kristal nacht was verwoesd werd het gerestaureerd. Er werd ons verteld dat de koepel uit ruim 4 kilo goud bestaat. 4 kilo goud?!









Bewaking
Nu snapten wij, mijn vriendin en ik, waarom er de vorige dag toen we langs de synagoge liepen zo veel bewaking rondom het monument aanwezig was. Er werd ons verteld dat alle monumenten die te maken hebben met Joden goed in de gaten worden gehouden zodat er geen hakenkruizen of iets dergelijks door neonazi’s op de synagoge wordt gespoten. Daarnaast wordt het ook in de gaten gehouden zodat het goud op de koepel niet wordt gestolen. Begrijpelijk.

 Brede straten
Er werd ons heel wat verteld over de buurt. Er werd aan ons uitgelegd waarom de straten zo breed waren. Overal waren de straten breder dan de hoogte van de huizen. Dit was vroeger zo gebouwd om te voorkomen dat een gebouw dat omviel de gebouwen aan de overkant van de straat zou beschadigen.



Regina Jonas
Er werd ons verteld over Regina Jonas. Regina was een vrouwelijke rabi die mensen had geholpen met onderduiken totdat ze uiteindelijk zelf is gestorven in Auswitschz.









Struikelstenen
Er werd aan ons uitgelegd wat de bronzen ‘struikelstenen’op de grond waren.Deze struikelstenen zijn zo genoemd omdat het de bedoeling is dat je ze van ver ziet glimmen als je over straat loopt en dat je ogen er over ‘ struikelen. Ze waren mij eerlijk gezegd niet meteen opgevallen.








Deze stenen zijn neergelegd als herinnering aan mensen die tijdens de Jodenvervolging zijn vermoord.
‘Een mens is pas vergeten als zijn naam vergeten is, is een keer gezegd.










De straat van de tolerantie
Er werd ons verteld over de große Hamburgerstraße. Dit wordt ook wel de straat van de tolerantie genoemd. In deze straat staan er drie verschillende religieuze gebouwen en zijn er drie soorten religies die naast elkaar bestaan, het protestantisme, het katholicisme en het Jodendom, vandaar de naam.







Het was tijd voor een pauze. We namen even een pauze bij een klein cafeetje en zaten onder genot van een kopje koffie of iets anders even lekker lui in de zon te kletsen over van alles en nog wat met een groep hele gezellige mensen. Wij waren de jongste.






The missing house
Aan de rechterkant van dit cafeetje stond 'the missing house'. Nouja, er stond ooit een huis hier maar die werd in 1944 aan de grond gelijk gemaakt tijdens de bombardementen en is nooit meer opgebouwd. Op de hoogte van de appartementen waren de namen opgeschreven van de mensen die daar hadden gewoond.










Bejaardentehuis 
We liepen langs het eerste Joodse bejaardentehuis van Duitsland. In 1942 veranderde dit bejaardentehuis in een soort 'voorgevangenis' , een soort verzamelkamp voor Joodse burgers, werd ons verteld.

 Hoe het is begonnen…
Binnen twee weken nadat Adolf aan de macht was gekomen begon de Joden vervolging. Het eerste teken was dat Joodse mannen geen scheerschuim meer mochten kopen. Banken waar de Joden mochten zitten werden met geel bespoten. Joodse kinderen werden van school getrapt. Joden mochten niet meer naar de bioscoop en mochten geen auto hebben. Meisjes die verkering hadden met een Joodse jongen moesten rondlopen met een bord met de volgende tekst: 'Ik vervuil mijn ras.' Het was al veel te ver gegaan voordat men besefte dat ze er iets aan hadden moeten doen. De Joden zagen de bui al hangen en  probeerden zich aan te sluiten bij het leger of begonnen te vluchten, voornamelijk naar Amerika.



Bejaardentehuis/ begraafplaats. 
Aan het begin van de oorlog leefden er zo'n 550000 Joden, aan het einde maar113000, waarvan er ook een onbekend aantal is gevlucht, werd ons verteld. Het bejaardentehuis veranderde op een gegeven moment in een Joodse begraafplaats.
Later wilde de Joodse gemeenschap de begraafplaats niet restaureren. Volgens het Joodse geloof is het namelijk niet toegestaan om doden te verplaatsen, vertelde de gids. Het is dus ook niet toegestaan om per ongeluk de grafstenen op de verkeerde plek te plaatsen. Het begraafplaats veranderde hierdoor in een groot graf waar ze klimop overheen lieten groeien.



'Mijn gedachten blijven voor altijd bij jullie'
Er werd een monument gebouwd voor degene die de oorlog hadden overleefd en op transport naar huis wachtten. Stenen worden daar tegenwoordig neergelegd om te symboliseren dat onze gedachten altijd bij deze mensen zullen blijven. Elke avond worden ze echter weggehaald door het plantsoenbeheer en de volgende dag worden ze weer door mensen neergelegd. Ik legde een steen neer.










De generaal
In de laatste 4 jaar voor het einde van de oorlog werd alles wat er maar Joods uitzag neergeschoten. Het verhaal gaat dat er op de Joodse begraafplaats, in de hectische situatie waarin de lichamen waren begraven, een Duitse generaal terecht is gekomen (Deze man zal zich wel hebben omgedraaid in zijn graf). Deze man zou ook 1000 Joden op zijn geweten hebben, maar men besloot deze niet weer op te graven omdat men hiermee de rust van 2500 andere mensen zou verstoren.


Hackesche Höfe
We liepen door de Hackesche Höfe: een mooi hofje waar vroeger veel Joden woonden. Ze woonden vroeger met veel mensen in huis gepropt boven op elkaar. Ze waren daar komen wonen om te werken in een dichtstbijzijnde fabriek.








Meerdere families woonden daar in een huis. Ze woonden met z'n allen in een grote ruimte, gescheiden door wat stof. Op het plein voor de huizen stond, waar nu een fontein staat, stond een pomp. Een gat in de grond moest toen het toilet voorstellen en er was maar een toilet in huis. Water waarmee ze douchten werd daarna weer voor het toilet gebruikt.
 Er was maar een bak waarin het afval van het complex werd gedumpt. Dit werd naast de pomp op het plein gedumpt en sijpelde na een tijdje de grond in. Binnen een paar weken stierven er 11000 mensen, door ziektes. Logisch.

Nu zijn de appartementen in de Hackescher Höfe de meest geliefde appartementen van de stad. Nu wonen er zo’n 40-50 mensen en vormt het midden in de stad een oase van rust. Een hele tegenstelling met wat het vroeger was.







Otto Weidt en Regina
Otto Weidt was een man die samen met Regina gedeporteerde Joden hielp. De Joden schreven ‘vrolijke’ brieven om te laten weten wat ze nodig hadden zodat deze brieven niet werden geschept. Bijvoorbeeld: ‘De aardappelen zijn hier lekker en we krijgen veel te eten.’










De Joodse wandeling kwam aan zijn einde en het was weer bijna tijd om verder te gaan. We gingen al snel weer op weg naar de Berlijnse buur.
De Joodse wandeling was fantastisch, vond ik, maar alles ging naar mijn gevoel te snel. Ik had meer tijd nodig gehad, meer tijd nodig om te observeren, alles te zien, echt te zien, niet alleen om te kijken, maar om het echt te zien en in me op te nemen.
In het hofje had ik ook het Duitse Anne Frank huis bezocht, natuurlijk. Daar kocht ik mijn eigen Anne Frank boek. Nee, ik kocht geen pagina's gevuld met haar woorden (ook al kon zij prachtig schrijven). Ik kocht blanke pagina's. Ik schrijf mijn eigen verhaal.




Laat me je meer  vertellen over Berlijn:






Posted by at

2 opmerkingen:

Abonneren op: Reacties posten (Atom)